Σάββατο, 13 Μαρτίου 2010

Περιφερειακή συνείδηση και Τοπική ανάπτυξη


Γιάννης Σελιμάς
Περιβαλλοντολόγος-Μ.sc Oικονομική&Περιφερειακή Ανάπτυξη
Σύμβουλος Διαχείρισης Περιβάλλοντος Φ.Δ/Λ.Μ
Εργαστηριακός Συνεργάτης ΤΕΙ Μεσολογγίου


Mε αρκετές καθυστερήσεις έληξε τέλος Δεκέμβρη η τρίτη προγραμματική περίοδος για την Ελλάδα (2000-2006) και ξεκίνησε η τέταρτη προγραμματική περίοδος (2007-2013). Η νέα αυτή περίοδος σημαδεύεται από τέσσερα ξεχωριστά γεγονότα που είναι: α) Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης β) Η αναδιάρθρωση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής γ) Η καταψήφιση του Ευρωπαϊκού Συντάγματος δ) Η παγκόσμια οικονομική κρίση . Οι εξελίξεις αυτές συνδέονται άμεσα με το ύψος αλλά και τη διάρθρωση του Δ` Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης το οποίο αφορά καίρια τη χώρα μας και στην προκειμένη περίπτωση την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας. Αυτές οι εξελίξεις σε συνδυασμό με την καθυστερημένη απορρόφηση κονδυλίων από το Γ ` Κ.Π.Σ και τη δημιουργία αιρετών περιφερειών που θα μπορέσουν να χρηματοδοτηθούν συνολικά από τα Διαρθρωτικά Ταμεία της Ε.Ε, δημιουργούν ένα νέο ευρωπαϊκό και εθνικό περιβάλλον μέσα στο οποίο η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας καλείται να κινηθεί με ευελιξία, δημιουργικότητα και διορατικότητα. Η «Πολιτική για τη Συνοχή» που μαζί με τη Νομισματική Ένωση και την Ενιαία Αγορά αποτελεί έναν από τους τρεις βασικούς Πυλώνες των ευρωπαϊκών πολιτικών, δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τη δράση των κεντρικών κρατών χωρίς τη συμμετοχή των περιφερειών και των πόλεων. Μόνο μια Ευρώπη των Περιφερειών μπορεί να οδηγήσει σε μια Ευρώπη των Πολιτών.

Στο πλαίσιο αυτό η Περιφέρεια αναδεικνύεται σαν το προνομιακό επίπεδο του χώρου για την εφαρμογή των ευρωπαϊκών πολιτικών που στοχεύουν στη Συνοχή και την οικοδόμηση ενός ενιαίου οικονομικού και κοινωνικού χώρου. Έτσι το υπερεθνικό στοιχείο(η Ευρώπη) και το τοπικό στοιχείο(η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας) βρίσκονται σε μια νέα σχέση, που χωρίς να υποτιμά την εθνική συνιστώσα, αναδεικνύει καινούργιους δεσμούς. Το ζήτημα που τίθεται έντονα είναι αν οι περιφέρειες είναι έτοιμες να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις αυτών των νέων ρόλων και εάν διαθέτουν αυτή την εσωτερική δομή, ταυτότητα και οργάνωση για να αδράξουν αποτελεσματικά τις ευκαιρίες υπό το πρίσμα της Διοικητικής Αναδιάρθρωσης της χώρας (Σχέδιο Καλλικράτης).

Η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας μέσα σε ένα πλαίσιο δυνατοτήτων(πανεπιστημιακά ιδρύματα, γεωπολιτική θέση, υποδομές, υδάτινοι πόροι) αλλά και περιορισμών(αποβιομηχάνιση, προβληματική κλαδική διάρθρωση, ανεργία) εμφανίζει ένα ιδιαίτερο μειονέκτημα που ταλανίζει διαχρονικά την ικανότητα της να διεκδικήσει εξωτερικά και να συντονίσει εσωτερικά, προγράμματα, δράσεις, έργα και πολιτικές. Το μειονέκτημα αυτό αναφέρεται στην αδυναμία συγκρότησης μιας ικανής συνείδησης και ταυτότητας Περιφέρειας που θα μοιράζονται από κοινού οι τρεις νομοί(Αιτωλοακαρνανίας, Ηλείας, Αχαΐας) σε οικονομικό, θεσμικό, κοινωνικό, πολιτισμικό, επιχειρηματικό και τελικά πολιτικό επίπεδο. Η αναπτυξιακή υστέρηση που παρατηρείται(με βάση το κατά κεφαλή προϊόν η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας κατατάσσεται στην 11η θέση ανάμεσα σε 13 περιφέρειες) και αποτυπώνεται στους δείκτες ευημερίας, οφείλεται κυρίως στην έλλειψη μιας συγκροτημένης περιφερειακής συνείδησης που θα οικοδομούσε πολιτικές συνέργιας, θα προωθούσε τη μεταφορά καλών πρακτικών από νομό σε νομό, θα μείωνε πιθανούς ανταγωνισμούς που οδηγούν σε παίγνια μηδενικού αθροίσματος, θα ελαχιστοποιούσε τοπικιστικές λογικές χωρίς αναπτυξιακό αντίκρισμα και θα πετύχαινε να διεκδικήσει αποτελεσματικά από την κεντρική εξουσία αλλά και την Ευρωπαϊκή Ένωση προγράμματα και έργα με στόχο την ανάπτυξη της Περιφέρειας.

Η κατασκευή της Γέφυρας Ρίου- Αντιρρίου είναι ένα μεγάλο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Αίρει σε υψηλό βαθμό τη γεωγραφική ασυνέχεια μεταξύ της Αιτωλοακαρνανίας και της Αχαΐας, Ηλείας δημιουργώντας νέες προοπτικές για τη μεταφορά αγαθών, υπηρεσιών, ανθρώπων και ιδεών. Μπορεί να αποτελέσει τη Γέφυρα της Περιφέρειας με το Μέλλον αν συνδυαστεί με ένα σύνολο πολιτικών που θα στοχεύουν όχι μόνο στην χωρική ενοποίηση αλλά και στην αναπτυξιακή συνοχή που δυστυχώς λείπει. Η συγκρότηση κοινής περιφερειακής συνείδησης περνά κυρίως μέσα από την άρση των ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων τόσο στην κατανομή των κονδυλίων όσο και στην επίτευξη ρυθμών ανάπτυξης.

Σε μια Περιφέρεια όπου το 1999 το κατά κεφαλή ΑΕΠ ανά Νομό ως ποσοστό του εθνικού μέσου όρου ήταν 74,3% για την Αιτωλοακαρνανία, 89,6 % για την Αχαΐα και 75,6% για την Ηλεία , η κατανομή των κονδυλίων του Γ` Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράμματος ήταν και είναι 24% για την Αιτωλοακαρνανία, 36% για την Αχαΐα και 32% για την Ηλεία. Αυτή η άνιση κατανομή φυσικά αναπαράγει αντί να εξομαλύνει τις ανισότητες και δημιουργεί συγκρουσιακές καταστάσεις με αποτέλεσμα η ανάπτυξη να μην είναι συμμετοχική αλλά επιλεκτική και επομένως μη περιφερειακή. Η λειτουργία της Περιφέρειας ως Περιφέρειας είναι επιτακτική μπροστά στις προκλήσεις του Δ` Κ.Π.Σ και θα είναι επιπλέον δημιουργική για κάθε Πολίτη της Περιφέρειας στο βαθμό που γίνει συμμετοχική, ανοιχτή και δίκαιη στον καθένα από αυτούς είτε είναι από το Αγρίνιο, είτε από την Αμαλιάδα, είτε από την Πάτρα, είτε από το Μεσολόγγι είτε από κάθε γωνία αυτής της Περιφέρειας.




Την εβδομάδα που πέρασε ο Πρωθυπουργός και Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Γιώργος Α. Παπανδρέου πραγματοποίησε έναν ακόμα πολύ σημαντικό κύκλο επαφών στο εξωτερικό, συνεχίζοντας τον αγώνα που δίνει εδώ και πέντε μήνες για τη σωτηρία της ελληνικής οικονομίας.



Ο Πρωθυπουργός, μαζί με την Άγκελα Μέρκελ και το Νικολά Σαρκοζί, ηγούνται πλέον συντονισμένης προσπάθειας για την απόκρουση των κερδοσκοπικών επιθέσεων που δέχεται σήμερα η πατρίδα μας και στο μέλλον μπορεί να δεχθεί οποιαδήποτε χώρα. Οι δύο ευρωπαίοι ηγέτες δήλωσαν την ξεκάθαρη πολιτική στήριξη τους προς την Ελλάδα. Η συγκεκριμένη δράση αγκαλιάστηκε θερμά και από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Μπάρακ Ομπάμα, ο οποίος κατά τη διάρκεια της συνάντησης του με τον Γιώργο Παπανδρέου εξέφρασε τη θερμή του υποστήριξη.

Βεβαίως, η μάχη για τη σωτηρία της οικονομίας και για να πιάσουν τόπο οι κόποι όλων μας, όλων των πολιτών, συνεχίζεται σε κάθε μέτωπο, μέρα με τη μέρα.

Ο Πρωθυπουργός σε κάθε ευκαιρία υπενθυμίζει ότι «η εντολή που έδωσε ο ελληνικός λαός στις 4 του Οκτώβρη, ήταν να χτίσουμε μια διαφορετική Ελλάδα, την Ελλάδα

Η ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΜΑΣ


Ιωάννης Σελιμάς
Περιβαλλοντολόγος-Μ.sc Οικονομική & Περιφερειακή Ανάπτυξη
Σύμβουλος Διαχείρισης Περιβάλλοντος Φορέα Διαχείρισης Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου
Εργαστηριακός Συνεργάτης ΤΕΙ Μεσολογγίου





Η ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΜΑΣ


Μας εµπνέει και µας οδηγεί µια Πολιτεία δηµοκρατική και αποκεντρωµένη, µια τοπική αυτοδιοίκηση ισχυρή, ανθρωποκεντρική, µε ανοιχτούς ορίζοντες, τόπος αναγέννησης µιας καινούριας προοδευτικής συλλογικότητας, βήµα για να σταθούν οι Νέοι Πολίτες ατενίζοντας αλλιώς το Μέλλον της Πολιτικής. Για να κάνουµε πράξη τις προσδοκίες της γενιάς µας, για να σχεδιάσουµε τα όνειρα µε δύναµη και ρεαλισµό. Το στοίχηµα της Νέας Πόλης είναι το στοίχηµα του καθηµερινού ανθρωπισµού, της ανοιχτής κοινωνίας στη διαφορετικότητα και τις εξελίξεις, της συµµετοχής των πολιτών στην τοπική διακυβέρνηση, της βιώσιµης ανάπτυξης που σέβεται το µέλλον των επόµενων γενεών, της δηµιουργικής αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου.

Βιώσιμη Πόλη
Η δηµιουργική διαχείριση των φυσικών και πολιτιστικών πόρων µπορεί να µετεξελίξει τις πόλεις από αστικούς πυρήνες υποβάθµισης του περιβάλλοντος σε χώρους αναζήτησης αειφόρων πρακτικών και λύσεων, µε στόχο την αναβάθµιση της ποιότητας ζωής των πολιτών. Η αισθητική, αρχιτεκτονική, πολεοδοµική και περιβαλλοντική επανασχεδίαση πόλεων και οικισµών εγκαινιάζει καινούριες ανθρώπινες σχέσεις, οικοδοµεί πολιτισµικές ταυτότητες µε µέλλον στο παγκόσµιο χωριό, δηµιουργεί µια πόλη για τους πολίτες, σε εταιρική σχέση µε την ύπαιθρο και ισόρροπη σχέση µε τον περιαστικό χώρο. Η αξιοποίηση των πολιτιστικών πόρων και η διατήρηση και ανάπτυξη της φυσικής κληρονοµιάς αποτελούν τις προϋποθέσεις για την Αρχιτεκτονική µιας Βιώσιµης Πόλης.

Συμμετοχική Πόλη
Οι πόλεις είναι οι άνθρωποι τους. Οι πολίτες αποτελούν το σηµαντικότερο κοινωνικό κεφάλαιο και η Νέα Γενιά την αιχµή µιας Πόλης συµµετοχικής που επενδύει στους ανθρώπους της γιατί αυτοί είναι η δύναµη της. Η συµµετοχή στην τοπική διακυβέρνηση προσδίδει στην πόλη την ικανότητα της αυτοανανέωσης και της αναδηµιουργίας, κοινωνικοποιεί την πολιτική εξουσία, κάνει τις πόλεις χώρους αναζήτησης της καινοτοµίας και αναζωογόνησης του δηµόσιου πεδίου. Η ανάπτυξη και η εµβάθυνση θεσµών συµµετοχικής δηµοκρατίας αποτελεί εγγύηση για την υπεράσπιση της ποιότητας ζωής. Η αναζήτηση µιας νέας θεσµικής συγκρότησης που να ενεργοποιεί το κοινωνικό κεφάλαιο και να κινητοποιεί του Πολίτες αποτελεί πρώτη προτεραιότητα.

Ανοιχτή Πόλη
Οι πόλεις αναδεικνύονται σε κόµβους παγκόσµιων και τοπικών δικτύων καθώς εξουσίες µεταφέρονται διαρκώς από το εθνικό επίπεδο είτε σε υπερεθνικούς θεσµούς είτε σε τοπικούς θεσµούς. Η αναβάθµιση του ρόλους τους τις καθιστά κέντρα πληθυσµιακών, πληροφοριακών, πολιτιστικών, τεχνολογικών και εµπορικών ροών. Η ανοιχτή ή κλειστή τους υπόσταση καθορίζει σε µεγάλο βαθµό αν θα οδηγηθούν στην αξιοποίηση των νέων ευκαιριών που παρουσιάζονται ή θα εγκλωβιστούν σε µια αυτάρεσκη και φοβική αντίληψη στο εσωτερικό τους. Η ανοιχτή κοινωνία δηµιουργεί νέους ορίζοντες στην πόλη, µε την δηµιουργική ενσωµάτωση των µεταναστών, τον σεβασµό στην διαφορετικότητα και την κοσµοπολίτική οπτική που µπορεί να οικοδοµήσει µελλοντικά µια οικουµενικότητα αρχών και αξιών.

Ανθρώπινη Πόλη
Χρειάζεται να υπερασπιστούµε το δηµόσιο χώρο, τον τόπο της συνάντησης, του διαλόγου, ακόµα και της δηµιουργικής διαφωνίας, γιατί αυτός είναι ο κοινός µας χώρος, η υπεραξία της συνύπαρξης µας. Να χτίσουµε της σύγχρονη γειτονιά και να προωθήσουµε σχεδιασµένα µια νέα αντίληψη για τη δηµιουργική διαχείριση του ελεύθερου χρόνου. Υπάρχει και ο άλλος δρόµος της αλληλεγγύης και της συνοχής εκτός από αυτόν του ανταγωνισµού και της σύγκρουσης. Να εµπνεύσουµε, πρώτα µες τη δική µας γενιά, µια πολιτισµική αλλαγή στο επίπεδο της καθηµερινότητας, σφυρηλατώντας νέους κοινωνικούς δεσµούς, µε αυτοσεβασµό και αλληλοβοήθεια, µε τον εθελοντισµό και την κοινωνική προσφορά. Χρειαζόµαστε µια νέα στάση ζωής, η Αλλαγή ξεκινά πρώτα από εµάς.

Ο Άλλος Δρόμος
Να γίνουµε δηµιουργικοί και υπεύθυνοι, να διεκδικούµε τα δικαιώµατα µας σαν πολίτες και να τηρούµε τις υποχρεώσεις µας γιατί κι αυτές είναι προϋπόθεση για να ασκήσουν οι συµπολίτες µας τα δικά τους δικαιώµατα. Για διάφανη και αποτελεσµατική εξυπηρέτηση από τις δηµοτικές υπηρεσίες, για καθαρή πόλη, για ιδιωτικές υπηρεσίες υψηλής ποιότητας, για µια αγορά που σέβεται τον πολίτη-καταναλωτή. Έτσι κερδίζουµε την ποιοτική αναβάθµιση της καθηµερινότητας, διεκδικώντας παράλληλα από ένα σύγχρονο κράτος την παροχή των δηµόσιων αγαθών σε υψηλά επίπεδα και τον σεβασµό στα δικαιώµατα του Πολίτη. Ο «άλλος δρόµος» για την Ελλάδα και τη Νέα Γενιά είναι ο δρόµος των υπεύθυνων και ενεργών πολιτών που µε την προσωπική τους στάση και την δηµόσια δράση τους εµπεδώνουν αρχές και αξίες, ανοίγουν το δρόµο της προόδου.